Khi căng thẳng leo thang giữa châu Âu và Mỹ về vấn đề Greenland, những dấu hiệu ban đầu về sự điều chỉnh chiến lược đang xuất hiện trên khắp lục địa – bao gồm cả việc châu Âu cân nhắc cách tiếp cận khác với Nga ngay cả khi cuộc xung đột ở Ukraine vẫn đang tiếp diễn.

Bên trong Liên minh châu Âu (EU), các quan chức cấp cao đang thận trọng tranh luận về việc liệu đã đến lúc mở lại các kênh đối thoại ngoại giao với Tổng thống Nga Vladimir Putin hay chưa – một viễn cảnh mà chỉ một năm trước đây là điều không thể tưởng tượng nổi về mặt chính trị.

Cuộc thảo luận đã phơi bày những chia rẽ sâu sắc trong khối, với việc các quốc gia ở tuyến đầu cảnh báo chống lại bất kỳ sự tiếp xúc vội vàng hoặc thiếu cân nhắc nào với Moscow. Trong số đó, Ba Lan nổi lên như một trong những tiếng nói mạnh mẽ nhất phản đối ý tưởng này.

Phát biểu với báo giới tại Brussels ngày 16/1, Ngoại trưởng Ba Lan Radoslaw Sikorski cảnh báo rằng nếu đối thoại với Nga được nối lại, nó phải được tiến hành nghiêm ngặt thông qua các thể chế đã được thiết lập của EU chứ không phải thông qua các đặc phái viên tạm thời hoặc các sáng kiến quốc gia riêng lẻ.

"EU đã có tiếng nói của mình. Đó là bà Kaja Kallas", ông Sikorski nói, đề cập đến Đại diện cấp cao của EU về Chính sách Đối ngoại và An ninh.

Bà Kallas, cựu Thủ tướng Estonia, nổi tiếng là một trong những tiếng nói cứng rắn nhất châu Âu về vấn đề trừng phạt Nga và ủng hộ nhiệt tình việc cung cấp vũ khí cho Ukraine.

Nhà ngoại giao hàng đầu Ba Lan cảnh báo khối này chớ có bổ nhiệm một "người trung gian yếu kém" có thể làm suy yếu áp lực tập thể lên Điện Kremlin hoặc cho phép Moscow lợi dụng sự chia rẽ bên trong châu Âu.

Cuộc tranh luận được khơi mào sau khi Tổng thống Pháp Emmanuel Macron và Thủ tướng Italy Giorgia Meloni đưa ra ý tưởng khôi phục các kênh liên lạc trực tiếp với Moscow, gần 4 năm kể từ khi Nga phát động chiến dịch quân sự ở Ukraine vào tháng 2/2022.

Với việc cuộc xung đột đang rơi vào bế tắc và tốn kém, một số quan chức châu Âu lập luận rằng EU ít nhất phải chuẩn bị cho các cuộc đàm phán ngoại giao trong tương lai – ngay cả khi các cuộc đàm phán vẫn còn xa vời và đầy rủi ro chính trị.

Sau những cánh cửa đóng kín, các nhà ngoại giao EU được cho là đã bàn về khả năng bổ nhiệm một đặc phái viên để xử lý các liên lạc với Moscow, trong đó cựu Thủ tướng Italy Mario Draghi đã được nhắc đến trên các phương tiện truyền thông. Tuy nhiên, chưa có đề xuất chính thức nào được đưa ra.

Đối với Warsaw và các chính phủ khác ở Đông Âu, đây không phải là thời điểm để nói về điều này. Ông Sikorski nhấn mạnh rằng bất kỳ hoạt động ngoại giao nào trong tương lai cũng phải củng cố, chứ không phải làm suy yếu, chính sách hiện hành của EU.

"Thời điểm để đàm phán sẽ đến. Nhưng không phải hôm nay", Ngoại trưởng Ba Lan nói.

Ủy ban châu Âu – cơ quan điều hành EU – cũng lặp lại quan điểm trên, nói rằng mặc dù không bao giờ nên loại trừ ngoại giao, nhưng điều kiện hiện tại khiến việc liên lạc với ông Putin "không thể thực hiện được vào lúc này".

Về phần mình, Moscow đã lưu ý đến sự thay đổi trong giọng điệu này. Người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov ngày 16/1 đánh giá rằng lời kêu gọi nối lại đối thoại của một số nhà lãnh đạo châu Âu là "tích cực".

Vị phát ngôn viên đồng thời cho biết thêm rằng nếu chúng phản ánh sự xem xét lại chiến lược rộng hơn ở châu Âu, thì những lời kêu gọi như vậy đánh dấu "một sự tiến triển tích cực" trong lập trường của châu Âu.

Cuộc tranh luận mới nổi về Nga diễn ra trong bối cảnh một cuộc khủng hoảng cấp bách hơn nhiều đang làm rung chuyển quan hệ xuyên Đại Tây Dương: Greenland.

Việc Tổng thống Mỹ Donald Trump một lần nữa khẳng định Washington "cần Greenland" – và việc ông từ chối loại trừ khả năng sử dụng lực lượng quân sự để giành quyền kiểm soát hòn đảo Bắc Cực này – đã gây sốc cho các đồng minh châu Âu.

Vấn đề này càng trở nên cấp bách hơn sau khi các cuộc đàm phán trong tuần này tại Washington giữa các quan chức Mỹ, Đan Mạch và Greenland không giải quyết được những bất đồng chính.

Ngay sau đó, Đức, Pháp, Thụy Điển và Na Uy đã tuyên bố kế hoạch triển khai một phái bộ quân sự chung đến Greenland, viện dẫn những lo ngại ngày càng tăng về an ninh ở Bắc Cực.